 |
||||||||||||||
| WSTEP | ||||||||||||||
| Pierwszy doświadczalny reaktor jądrowy w Polsce został uruchomiony, w Instytucie Badań Jądrowych w Świerku w 1958 roku. Reaktor EWA (bo tak został nazwany ten obiekt od słów Eksperymentalny, Wodny, Atomowy) był urządzeniem, przy pomocy którego w Polsce rozwinięto szereg nowych dziedzin nauki i techniki. | ||||||||||||||
| Wiązki neutronów z reaktora EWA przez ponad 30 lat wykorzystywano do badań struktury materiałów. Dyfrakcja i rozpraszanie neutronów na strukturach krystalicznych dostarczały informację o budowie i o dynamice sieci krystalicznych, o ich właściwościach. Izotopy uzyskiwane z substancji naświetlanych w rdzeniu reaktora były podstawowym narzędziem w rozwoju zastosowań technik jądrowych: diagnostyki i terapii medycznej, zastosowań przemysłowych, badaniach naukowych. W oparciu o reaktor EWA rozwinęły się takie działy nauki i techniki jak fizyka reaktorowa, inżynieria reaktorowa, elektronika jądrowa. Instytut Badań Jądrowych był znaczącym w świecie centrum rozwoju badań neutronowych, zastosowań technik jądrowych, wytwarzaniu izotopów i związków znaczonych izotopami radioaktywnymi, fizyki i techniki reaktorowej, Reaktor EWA, o początkowej mocy 2 MW był siłami specjalistów Instytutu Badań Jądrowych modernizowany, osiągając moc 10 MW. Reaktor ten był jednym z najlepiej i najdłużej eksploatowanych jądrowych reaktorów badawczych na świecie. | ||||||||||||||
| W 1974 roku uruchomiono drugi w Polsce reaktor badawczy MARIA, który otrzymał nazwę od imienia naszej rodaczki, odkrywczyni radu i polonu, dwukrotnej laureatki nagrody Nobla Marii Curie Skłodowskiej. Reaktor ten został zaprojektowany przez polskich specjalistów i techników. Został skonstruowany jako reaktor wielozadaniowy o wysokim strumieniu neutronów - jako uzupełnienie możliwości badawczych reaktora EWA. Reaktor ten budowano również z myślą o prowadzeniu na nim badań materiałowych niezbędnych w programach budowy i eksploatacji elektrowni jądrowych. | ||||||||||||||
| Reaktor MARIA jest obecnie jednym z najlepszych reaktorów w Europie. Wysoki strumień neutronów w rdzeniu, możliwość dostosowania konfiguracji rdzenia do wymogów użytkowników, stosunkowo "młody wiek" urządzenia oraz lokalizacja z dala od dużych aglomeracji ludzkich - są argumentami przemawiającymi za efektywną i co najmniej dwudziestoletnia dalszą eksploatacją tego reaktora. Ze względu na niekorzystną lokalizację (bliskość dużych skupisk ludności) jak i fizyczne zestarzenie się urządzeń liczne reaktory badawcze w Europie zostały wyłączone z eksploatacji, co zwiększa atrakcyjność reaktora MARIA. | ||||||||||||||
| W Europie eksploatowanych jest 8 reaktorów badawczych o mocy ponad 15 MW i strumieniu neutronów większym niż 1E14 n/cm2sek. Zestawienie tych reaktorów i ich charakterystyk jest przedstawione w poniższej tabeli. | ||||||||||||||
| Zestawienie eksploatowanych w Europie reaktorów badawczych o mocy większej niż 15 MW i strumieniu większym niż 1E14 n/cm2sek. | ||||||||||||||
 |
||||||||||||||
| KRAj | REAKTOR | TYP REAKTORA | MOC MW |
strumien neutr. termicznych |
strumien neutr. predkich |
WYKORZYSTANIE | OCENA | |||||||
|
||||||||||||||
| BELGIA | BR2 Uruchomiony 29.06.1960 |
Basenowy | 45 | 2.7 x 10 14 n / cm 2s |
4.6 10 14 n / cm 2s |
Badania materialowe paliwa jadrowego, eksperymenty petlowe, produkcja radioizotopow, domieszkowanie krzemu | Wykorzystanie 3 300 godzin rocznie. | |||||||
|
||||||||||||||
| FRANCJA | ILL Uruchomiony 08.09.1971 |
D2O | 58 | 1.5 x 10 15 n / cm 2s |
Badania materialowe, badania na wiazkach neutronow. | Reaktor wyspecjalizowany do badan na wiazkach neutronow. Wykorzystanie 5 400 godzin rocznie. |
||||||||
|
||||||||||||||
| FRANCJA | OSIRYS Uruchomiony 08.09.1966 |
Basenowy | 70 | 2.7 x 10 14 n / cm 2s |
2.0 x 10 14 n / cm 2s |
Badania materialowe, produkcja izotopow, domieszkowanie krzemu, analizy aktywacyjne. | Ograniczone mozliwosci produkcji radioizotopow. Wykorzystanie 6 100 godzin rocznie |
|||||||
|
||||||||||||||
| HOLANDIA | UFR Uruchomiony 09.11.1961 |
Basenowy | 45 | 2.7 x10 14 n / cm 2s |
4.6 x10 14 n / cm 2s |
Badania materialowe, produkcja radioizotopow, neutronografia, neutronowa analiza aktywacyjna, terapia neutronowa, badania na wiazkach neutronow. | Wielozadaniowy reaktor o wysokiej dyspozycyjnosci. Wysoki strumien neutronow pozwala produkowac wszystkie wykorzystywane dotychczas izotopy. Wykorzystanie 6 700 godzin rocznie | |||||||
|
||||||||||||||
| POLSKA | MARIA Uruchomiony 12.1974 |
Basenowy | 20 - 30 | 4 x 10 14 n / cm 2s |
2 x 10 14 n / cm 2s |
Wykorzystanie radioizotopow, badania na wiazkach neutronow, neutronografia, terapia neutronowa, analiza aktywacyjna. | Wielozadaniowy reaktor. Wykorzystanie 3 300 godzin rocznie |
|||||||
|
||||||||||||||
| ROSJA | SM-2 Uruchomiony 01.10.1961 |
Basenowy | 100 | 5 x 10 15 n / cm 2s |
2 x 10 15 n / cm 2s |
Badania petlowe paliwa, badania materialowe, wytwarzanie radioizotopow. | Wykorzystanie 4 200 godzin rocznie | |||||||
|
||||||||||||||
| ROSJA | MIR Uruchomiony 01.12.1966 |
Basenowo - kanalowy | 100 | 5 x 10 15 n / cm 2s |
3 x 10 14 n / cm 2s |
Badania materialowe i paliwowe, produkcja izotopow. | W 1998 wymieniono matryce berylowa. Wykorzystanie 3 500 godzin rocznie |
|||||||
|
||||||||||||||
| SZWECJA | R2 MTR Uruchomiony 20.06.1960 |
Basenowy | 50 | 4 x 10 14 n / cm 2s |
4 x 10 14 n / cm 2s |
Badania materialowe, produkcja radioizotopow, domieszkowanie krzemu, badania na wiazkach neutronow. | Wysoka dyspozycyjnosc, dobre parametry do badan materialowych, srednie parametry do wytwarzania radioizotopow. Wykorzystanie 3 300 godzin rocznie |
|||||||
|
||||||||||||||
| powrót | ||||||||||||||